Bu not, sinav.org.tr'nin eski SEGEM TPYS sayfasından (/legacy) içeriği değiştirilmeden taşınmıştır ve 16 Mayıs 2026 sınavı için hazırlanmıştır. Güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol ediniz.
⭐⭐⭐⭐ Sınavda ~10 soru (mevzuat toplamı)
EN KRİTİK MODÜL. Rakam, süre, koşullar ezber.
🏛️ 5684 SAYILI SİGORTACILIK KANUNU (14.06.2007)
Kanunun Yapısı
- 5 Bölüm, 35 Madde + Geçici hükümler
- Amaç: Sigorta sözleşmelerinden doğan hak ve yükümlülükler, sektörün denetimi, çalışma esasları
- Düzenleyici Kurum: SEDDK (eski adı: Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğü)
Kapsam
✅ Türkiye'de faaliyet gösteren tüm sigorta şirketleri, reasürans şirketleri, aracılar (acente, broker, eksper)
❌ Sosyal güvenlik kurumları KAPSAMA DAHİL DEĞİL
Önemli Tanımlar (Madde 2)
| Kavram |
Tanım |
| Sigortacı |
Sigorta sözleşmesinde tarafların menfaatlerinden birini üstlenen taraf |
| Sigorta Ettiren |
Sigortacı ile sözleşme yapan, prim ödeme yükümlüsü |
| Sigortalı |
Hayat sigortasında üzerine sözleşme yapılan, hayat dışında menfaati teminat altında olan kişi |
| Acente |
Belirli yer/bölgede daimî bir surette sigorta sözleşmelerine aracılık yapmayı meslek edinen |
| Broker |
Sigorta ettirenleri temsilen tarafların menfaatine en uygun sözleşmeyi bulan aracı |
| Eksper |
Sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucundaki kayıp ve hasarları tespit eden |
| Aktüer |
Sigorta matematiği kullanarak prim, karşılık, kar payı hesaplayan |
Faaliyet İzni (Madde 5)
- Anonim şirket veya kooperatif olarak kurulur
- Asgari ödenmiş sermaye SEDDK tarafından belirlenir
- ⚠️ HAYAT + HAYAT DIŞI SİGORTA AYNI ŞİRKETTE OLMAZ (kompozit yasağı)
Cezai Hükümler (Madde 35) — ⭐ SIKÇA ÇIKAR
| İhlal |
Yaptırım |
| İzinsiz sigortacılık |
2-4 yıl hapis + idari para cezası |
| Yanıltıcı bilgi/reklam |
İdari para cezası |
| Acentelik faaliyetini ihlal |
Levhadan silinme + ceza |
| Eksperin yalan tespit |
Ceza + listeden çıkarılma |
Acentelere İlişkin Özel Hükümler (Madde 23)
- Acente olmak için levhaya kayıt zorunlu
- Levha: TOBB tarafından tutulur
- Acentelik faaliyeti için uygunluk belgesi gerekli (SEDDK izni)
- Acente, sigortacı adına sözleşme yapma yetkisini sigortacıdan alır
- Acentenin yetkisini aşması → sigortacı sorumlu (acentecilik prensipleri)
📜 SİGORTA ACENTELERİ YÖNETMELİĞİ (22.04.2014, Son güncelleme: 22.01.2025)
Amaç (Madde 1)
Sigorta acentelerinin nitelikleri, faaliyet usul ve esaslarını düzenlemek.
⚠️ KRİTİK RAKAMLAR (22 Ocak 2025 güncellemesi sonrası)
Asgari Sermaye ve Malvarlığı
| Acente Türü |
Asgari Sermaye |
| Tüzel kişi acente (merkez) |
3.250.000 TL ⭐ |
| Şube açma |
Ek malvarlığı koşulu |
| Gerçek kişi acente |
Ödenmiş sermaye yerine asgari malvarlığı koşulu |
⚠️ ESKİ rakam 300.000 TL'di — sınavda eski rakamı seçme!
Mesleki Sorumluluk Sigortası
- Acente olmak için zorunlu
- Limitler SEDDK tarafından belirlenir (her yıl güncellenir)
🎓 TEKNİK PERSONEL NİTELİKLERİ (Madde 4 + EK-1/A)
Bu sınavın konusu = TEKNİK PERSONEL OLABİLME!
Genel Şartlar (herkes için):
- T.C. vatandaşı olmak
- Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak
- 18 yaşını doldurmuş olmak
- En az lise veya dengi okul mezunu olmak
- Affa uğramış olsalar bile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, görevi kötüye kullanma, kaçakçılık vb. suçlardan hüküm giymemiş olmak
- İflas etmemiş veya konkordato ilan etmemiş olmak
- SEGEM teknik personel yeterlilik sınavını kazanmış olmak ⭐
EK-1/A — Öğrenim Düzeyi & Mesleki Deneyim Tablosu
| Öğrenim Düzeyi |
Sigortacılıkla İlgili Eğitim |
Sigortacılık Dışı Mesleki Deneyim |
| Lise |
Sigortacılıkla ilgili meslek lisesi → aranmaz |
1 yıl |
| Önlisans |
Sigortacılıkla ilgili bölüm → aranmaz |
6 ay |
| Lisans |
Sigortacılık, bankacılık, finans, ekonomi → aranmaz |
Aranmaz veya çok az |
| Lisansüstü |
İlgili dalda → aranmaz |
Aranmaz |
⭐ Sınav sorusu: "Sigortacılık dışı lise mezunu kaç yıl deneyimle teknik personel olabilir?" → 1 yıl
🏢 ACENTELİK YAPISI
Acentelik Türleri
| Tür |
Özellikler |
| Gerçek kişi acente |
Bireysel, kendi adına faaliyet |
| Tüzel kişi acente |
Anonim/limited şirket, kurum |
| Banka/PTT/finans kurumu acentesi |
Yan faaliyet olarak |
| Geçici acente |
Belirli süreli |
Teşkilat Yapısı (Madde 7)
- Tüzel kişi acentede müdür olmak zorunda
- Müdür: Teknik personel niteliklerine sahip olmalı
- Şube açma: SEDDK izni + ayrı uygunluk belgesi
📋 LEVHAYA KAYIT VE UYGUNLUK BELGESİ
Levha
- TOBB tarafından tutulur
- Acentelik faaliyeti için zorunlu
- Yıllık aidat ödenir
- Levhadan silinme = acentelik bitti
Uygunluk Belgesi
- SEDDK verir
- Süresi: Belirsiz (iptal edilene kadar)
- Yenileme: Genelde her 3-5 yılda bir kontrol
Uygunluk Belgesinin İptali (Madde 19-20)
İptal halleri:
- Niteliklerin kaybedilmesi
- Faaliyet alanı dışına çıkma
- Yanlış sigorta uygulamaları
- Belge sahibi nin vefat/iflas/konkordato
- Tutarların artırılma yükümlülüğüne uymama
⚠️ İptal → 1 yıl yeniden başvuramaz
📝 ACENTELİK SÖZLEŞMESİ (Madde 11)
Asgari İçerik (TTK 102 + Yönetmelik)
- Tarafların kimliği
- Faaliyet konusu branşlar
- Yetkilerin kapsamı (prim tahsili, hasar ödeme yetkisi vb.)
- Komisyon oranları
- Süre + fesih şartları
- Bilgi paylaşımı
- Rekabet yasağı
Yetki Kapsamı (Madde 12)
| Yetki |
Genelde |
| Sözleşme yapma (acentelik) |
Verilebilir |
| Prim tahsili |
Verilebilir |
| Hasar ödeme |
NADİREN — özel yetki gerekir |
| Riskleri inceleme/kabul etme |
Sınırlı |
💰 POLİÇE DÜZENLEME & PRİM TAHSİLİ (Madde 13)
Acente Yükümlülükleri
- Poliçe tanzim tarihinde teslim
- Bilgilendirme formu sözleşme öncesi verilmeli ⭐ (Bilgilendirme Yön.)
- Prim tahsil zaman aşımı: 2 yıl
- Tahsil edilen prim emanet hesabında tutulur
- Sigorta şirketine 5 iş günü içinde havale
Cayma Hakkı (Sigorta Sözleşmesi Yön. + Mesafeli Sözleşme)
- Mesafeli sözleşmelerde 14 gün ⭐
- Geleneksel sözleşmelerde YOK
🚫 YANLIŞ SİGORTA UYGULAMALARI (Yönetmelik 30.04.2011)
Tanım
Sigortalı/sigorta ettirenin yanıltılması, gerçeğe aykırı beyana yöneltilmesi, gizleme, yanlış bilgi verme.
Tipik Örnekler
- Bilgilendirme formu vermeden poliçe tanzim
- Olmayan teminatı varmış gibi göstermek
- Komisyon karşılığı pahalı poliçe yönlendirme
- Hasar anında bilgi vermeme
Yaptırım
- İdari para cezası
- Uygunluk belgesi iptali
- Mesleki sorumluluk sigortasından mahsup
📊 5684 + ACENTE YÖNETMELİĞİ ÖZET TABLO
| Konu |
Kural |
| Acente olma yaşı |
18+ |
| Asgari öğrenim |
Lise |
| TPYS sınavı |
Zorunlu (SEGEM) |
| Tüzel kişi sermayesi |
3.250.000 TL (2025+) |
| Mesleki sorumluluk sig. |
Zorunlu |
| Levha |
TOBB tutar |
| Uygunluk belgesi |
SEDDK verir |
| Hayat + Hayat-dışı |
AYRI şirket olmalı |
| Acentelik sözleşmesi |
Yazılı + asgari içerik şart |
| Prim havalesi |
5 iş günü içinde sigortacıya |
| Cayma hakkı |
14 gün (mesafeli sözleşme) |
| Bilgilendirme formu |
Sözleşme öncesi |
🎯 SINAVDA EN SIK ÇIKAN MEVZUAT SORULARI
- ✅ Tüzel kişi acente asgari sermaye? → 3.250.000 TL (2025+)
- ✅ Levhayı kim tutar? → TOBB
- ✅ Uygunluk belgesini kim verir? → SEDDK
- ✅ Teknik personel olma yaşı? → 18
- ✅ Sigortacılık dışı lise mezunu deneyim? → 1 yıl
- ✅ Hayat + Hayat-dışı aynı şirkette? → HAYIR (kompozit yasağı)
- ✅ Bilgilendirme formu ne zaman? → Sözleşme ÖNCESİ
- ✅ Cayma hakkı kaç gün? → 14 (mesafeli sözleşmede)
- ✅ Mesleki sorumluluk sigortası? → Zorunlu
- ✅ TPYS sınavını kim yapar? → SEGEM