Bu not, sinav.org.tr'nin eski SEGEM TPYS sayfasından (/legacy) içeriği değiştirilmeden taşınmıştır ve 16 Mayıs 2026 sınavı için hazırlanmıştır. Güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol ediniz.
⭐⭐ Sınavda 5+5 = ~10 soru
🔄 MODÜL 4 — REASÜRANS (Video 44-48)
Tanım
Sigorta şirketinin (sedan/devreden) üstlendiği risklerin bir kısmını veya tamamını başka bir sigorta/reasürans şirketine (reasürör/kabul eden) devretmesi.
Reasüransın Amacı
| Fayda |
Açıklama |
| Kapasite artışı |
Büyük riskleri kabul edebilme |
| Denge |
Yıllık hasar oranı dalgalanmalarını yumuşatma |
| Katastrofik koruma |
Deprem, sel gibi büyük olaylara karşı |
| Teknik bilgi |
Reasürörden know-how aktarımı |
| Sermaye etkinliği |
Daha az sermayeyle çok iş yapma |
Taraflar
| Taraf |
Tanım |
| Sedan (Devreden) |
Reasüransa devreden sigorta şirketi |
| Reasürör |
Riski kabul eden taraf |
| Retrosesyon |
Reasürörün başka reasüröre devretmesi (2. seviye) |
Reasürans Türleri
1. Bağlanma Şekline Göre
| Tür |
Açıklama |
| İhtiyari (Fakültatif) |
Her risk ayrı görüşülür, iki taraf da seçimlidir |
| Zorunlu (Trete/Otomatik) |
Belirlenen kriterlere uyan tüm riskler otomatik dahil olur |
2. Paylaşım Şekline Göre
| Tür |
Mantık |
| ORANSAL (Proportional) |
Prim ve hasar aynı oranda paylaşılır |
| ↳ Quota Share (Kotpar) |
Sabit yüzde (örn. %40 sedan, %60 reasürör) |
| ↳ Surplus (Eksedan) |
Belirli limiti aşan kısım reasüransa devredilir |
| ORANSIZ (Non-Proportional) |
Belirli bir hasar seviyesini aşan kısım reasüransa |
| ↳ Excess of Loss (XL) |
Risk başına aşkın hasar |
| ↳ Stop Loss |
Yıllık toplam hasar oranını aşkın |
| ↳ Catastrophe XL |
Felaket olaylarına özel |
Reasürans Sınavda Sıkça Sorulan
- ✅ Reasürans tanımı (cevap: B genelde)
- ✅ Retrosesyon nedir (reasürörün devri)
- ✅ Quota Share / Excess of Loss farkı
- ✅ Trete = zorunlu, fakültatif = ihtiyari
📜 MODÜL 7 — SİGORTA SÖZLEŞMELERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK (Video 86-95)
Sözleşmenin Kuruluşu
- Yazılı şart değil, sözlü de geçerli (ama uygulamada poliçe yazılı)
- Karşılıklı irade beyanı ile kurulur
- Prim ödeme sözleşmenin asli edimi
Geçerlilik Şartları
- Sigortalanabilir menfaat olmalı (yoksa BATIL)
- Konu yasal olmalı
- Taraflar ehil olmalı
- Şekil (genelde yazılı poliçe)
Sigortacının Yükümlülükleri
- Bilgilendirme yapma (sözleşme öncesi/sırasında/sonrası)
- Tazminat ödeme (riziko gerçekleştiğinde)
- Reasüransa devir kararı
Sigortalı/Sigorta Ettiren Yükümlülükleri
- Beyan yükümlülüğü (Azami İyi Niyet)
- Prim ödeme
- Riziko değişikliğini bildirme
- Hasar ihbarı (zamanında)
- Hasarı önleme/azaltma çabası
Sözleşmenin Sona Ermesi
| Sebep |
Açıklama |
| Süre bitimi |
Çoğunlukla 1 yıl |
| Cayma (mesafeli) |
14 gün içinde |
| Fesih |
Beyan ihlali, prim ödememe |
| Butlan |
Menfaat yokluğu, başlangıçta yanlış beyan |
| Riskin tamamen ortadan kalkması |
Sigortalı şey yok olunca |
Cayma Hakkı vs Fesih (Önemli Ayrım!)
- Cayma: Sözleşme yapıldıktan sonra 14 gün içinde, sebep göstermeden iptal (sadece mesafeli)
- Fesih: Karşı tarafın yükümlülük ihlali nedeniyle, sebep göstererek iptal
⚖️ MODÜL 8 — 6102 SAYILI TTK / ACENTE HÜKÜMLERİ (Video 96-117)
TTK Madde 102-123 — Acentelik
Acente Tanımı (TTK 102)
Ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletmenin çalışanı gibi bir bağımlılıkla bulunmaksızın bir sözleşmeye dayanarak bir bölge ve yerde daimî bir surette belli bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık yapmayı veya bunları o işletme adına yapmayı meslek edinen kimseye acente denir.
Acentenin Yetkileri (TTK 105-107) — Video 98-101
Genel Kural
Acente, sözleşmesinde AÇIKÇA YETKİLİ KILINMADIĞI durumlarda:
- ❌ Sözleşme imzalayamaz
- ❌ Tahsil yapamaz
- ❌ Ödeme yapamaz
- ✅ Sözleşme görüşmelerini yapabilir
Sigorta Acenteliğinde
- Sigorta poliçesi düzenleme yetkisi (genelde tanınır)
- Prim tahsili (genelde tanınır)
- Hasar ödeme (nadiren — özel yetki gerekir)
Acentenin Borçları (TTK 108-112) — Video 102-105
- İşletmenin menfaatini gözetme — sadakat yükümlülüğü
- Talimatlara uyma — müvekkilin direktifleri
- Bilgi verme yükümlülüğü — müvekkile düzenli rapor
- Önlem alma — riski azaltma
- Sır saklama — ticari sırları açıklamama
- Rekabet yasağına uyma — sözleşme süresince
Acentenin Hakları (TTK 113-122) — Video 106-113 ⭐⭐⭐
1. Ücret (Komisyon) Hakkı — TTK 113-115
- Sözleşmeye aracılık ettiği veya yaptığı her sözleşme için
- Bölgesinde başkasının yaptığı sözleşmelerden de (tekel hakkı varsa)
- Komisyon sözleşme yapılınca doğar, ifa edilince muaccel olur
2. Olağanüstü Masraf Hakkı
- Olağanüstü durumda yapılan masrafları talep edebilir
3. Faiz Hakkı
- Geç ödenen komisyonlar için faiz
4. Hapis Hakkı
- Müvekkilden alacaklı olduğu durumda elinde bulundurduğu malları rehnedebilir
5. Denkleştirme İstemi (TTK 122) ⭐ SINAV KLASİĞİ
Sözleşme bitince, acentenin getirdiği müşterilerden müvekkil kazanmaya devam ediyorsa, acente denkleştirme tazminatı isteyebilir.
Şartları:
- Sözleşme sona ermiş olmalı
- Müvekkil acentenin müşterilerinden kazanmaya devam ediyor olmalı
- Acentenin komisyon kaybı olmalı
- Acente kendi kusuruyla sözleşmeyi sona erdirmiş olmamalı
- Müvekkil haklı sebeple feshetmediyse
Tutar: Son 5 yıllık ortalama komisyonu aşamaz (1 yıllık tavan)
Hak düşürücü süre: Sözleşmenin sona ermesinden 1 yıl içinde talep edilmeli
Müvekkilin Borçları (TTK 116) — Video 114
- Komisyon ödeme
- Masrafları karşılama
- Acenteye sözleşmenin ifası için gerekli bilgileri verme
- Sözleşmeye uygun davranma
Sözleşmenin Sona Ermesi (TTK 121) — Video 115
- Süre bitimi
- Fesih (haklı sebep ile her zaman, sebepsiz 3 ay önceden bildirim)
- Tarafların ölümü/iflası
- Sözleşmeye uygun karşılıklı anlaşma
Rekabet Yasağı Anlaşması (TTK 123) — Video 117
- Sözleşme sonrası en fazla 2 yıl
- Coğrafi sınırla olmalı (acentenin çalıştığı bölge)
- Karşılığında uygun bir tazminat ödenmeli
📊 TTK ACENTE — SINAV ÖZET
| Kavram |
Anahtar Bilgi |
| Acente yetki kuralı |
Açıkça yetkili kılınmadıkça sözleşme yapamaz |
| Komisyon doğumu |
Sözleşme yapılınca |
| Denkleştirme tavan |
1 yıllık komisyon (son 5 yıl ortalaması) |
| Denkleştirme süresi |
Sözleşme bitiminden 1 yıl |
| Rekabet yasağı süresi |
Maksimum 2 yıl |
| Olağan fesih bildirimi |
3 ay önceden |
| Haklı sebeple fesih |
Her zaman mümkün |
🎯 BU 3 MODÜLDE SIK ÇIKAN
- ✅ Reasürans tanımı + retrosesyon farkı
- ✅ Quota Share (oransal) vs Excess of Loss (oransız)
- ✅ Trete (zorunlu) vs Fakültatif (ihtiyari)
- ✅ Cayma vs Fesih farkı (14 gün)
- ✅ Denkleştirme istemi (TTK 122) koşulları
- ✅ Acente komisyonu ne zaman doğar
- ✅ Rekabet yasağı 2 yıl + tazminat şartı
- ✅ Acentenin açıkça yetkili kılınmadıkça sözleşme yapamaması