Vatandaşlık — Temel Hukuk Bilgisi

Temel Hukuk Bilgisi

Normlar hiyerarşisi

ANAYASA
   ↓
Kanun  ·  Cumhurbaşkanlığı kararnamesi  ·  Milletlerarası andlaşma
   ↓
Cumhurbaşkanı kararı
   ↓
Yönetmelik
   ↓
Genelge, tebliğ

Alt basamaktaki kural üsttekine aykırı olamaz. Kanunların Anayasaya uygunluğunu Anayasa Mahkemesi denetler (m. 148).

Yönetmelik kimler çıkarır? (m. 124)

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilir.

Milletlerarası andlaşmalar (m. 90)

Yabancı devletler ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, TBMM'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.

Kamu tüzelkişiliği (m. 123)

İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir. Kuruluşu merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Kamu tüzelkişiliği kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur.

Hukuk devleti ilkesinin gerekleri

İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır (m. 125).
Yasama, yürütme ve idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu kararlar hiçbir suretle değiştirilemez ve yerine getirilmesi geciktirilemez (m. 138).
Kanunların Anayasaya uygunluğu denetlenir; temel haklar ancak kanunla sınırlanır (m. 13).

Hukukun temel ayrımı

Kamu hukuku: Anayasa hukuku, idare hukuku, ceza hukuku, vergi hukuku, devletler genel hukuku — devletin taraf olduğu, eşit olmayan ilişkiler.
Özel hukuk: Medeni hukuk, borçlar hukuku, ticaret hukuku — kişiler arası eşitlik esaslı ilişkiler.

🧠 Kodlama

Yönetmelik çıkaranlar — "C·B·K": Cumhurbaşkanı · Bakanlıklar · Kamu tüzelkişileri.

Hukuk devletinin turnusolü: "İdarenin her işlemine yargı yolu açıksa hukuk devletidir."