Vatandaşlık — Devlet Organları

Devlet Organları

2017 Anayasa değişikliğiyle (6771 sayılı Kanun) Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemine geçildi. Bakanlar Kurulu, başbakanlık ve gensoru kaldırıldı.

600 milletvekili, 5 yılda bir seçim; seçimler Cumhurbaşkanlığı seçimiyle aynı gün (m. 75, 77).
Görevleri (m. 87): kanun koymak/değiştirmek/kaldırmak, bütçe ve kesinhesabı görüşüp kabul etmek, para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek, milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak, üye tamsayısının 3/5 çoğunluğuyla genel ve özel af ilan etmek.
Kanun teklif etmeye yalnızca milletvekilleri yetkilidir (m. 88). Eski sistemdeki "kanun tasarısı" kaldırılmıştır.

TBMM'nin denetim yolları (m. 98) — dört tanedir:

Gensoru ve sözlü soru kaldırılmıştır. Yazılı soru en geç 15 gün içinde cevaplanır.

Devletin başıdır; yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir (m. 104).
40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış olmalı; görev süresi 5 yıl, en fazla 2 defa seçilebilir (m. 101).
Adaylık: siyasi parti grupları, son genel seçimde tek başına veya birlikte en az %5 oy almış partiler ya da en az 100.000 seçmen aday gösterebilir (m. 101).
Kanunları yayımlar, tekrar görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderir, Anayasa Mahkemesinde iptal davası açar, Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar ve görevden alır (m. 104).
Cumhurbaşkanlığı boşalırsa 45 gün içinde seçim yapılır; yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder (m. 106).

Hâkimler bağımsızdır; hiçbir organ mahkemelere emir ve talimat veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz (m. 138).
Anayasa Mahkemesi: 15 üye (m. 146). Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasaya uygunluğunu denetler; bireysel başvuruları karara bağlar; anayasa değişikliklerini yalnızca şekil bakımından inceler (m. 148).
AYM kararları kesindir; iptal kararları Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer ve geriye yürümez (m. 153).
HSK: 13 üye, iki daire; Başkanı Adalet Bakanıdır (m. 159).

Denetim yolları — A·G·S·Y: Araştırma · Genel görüşme · Soruşturma · Yazılı soru. (Gensoru yok!)