Vatandaşlık — Anayasa ve Temel Kavramlar

Anayasa ve Temel Kavramlar

Anayasa, devletin temel yapısını, organlarını ve bireyin haklarını düzenleyen en üstün hukuk kuralıdır. Yürürlükteki metin 1982 Anayasası'dır (2709 sayılı Kanun).

İlk dört madde — en çok sorulan yer

Madde	İçerik
1	Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.
2	Cumhuriyetin nitelikleri: insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devleti.
3	Ülkesi ve milletiyle bölünmez bütün; dili Türkçe, bayrağı ay yıldızlı al bayrak, marşı İstiklal Marşı, başkenti Ankara.
4	1, 2 ve 3. maddeler değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.

Dikkat: 4. madde kendisi değiştirilemez maddelerden biri değildir; o, ilk üçünü koruyan maddedir.

Egemenlik ve kuvvetler ayrılığı

• Egemenlik kayıtsız şartsız Milletindir (m. 6). Hiç kimse kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz.
• Yasama: Türk Milleti adına TBMM'nindir; devredilemez (m. 7).
• Yürütme: Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır (m. 8).
• Yargı: Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır (m. 9).

Kanun önünde eşitlik

Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ayrımı gözetilmeksizin kanun önünde eşittir; kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir (m. 10).

Sayılarla Anayasa

• TBMM 600 milletvekili (m. 75)
• Milletvekili seçilme yaşı 18 (m. 76)
• TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri 5 yılda bir aynı gün (m. 77)
• Cumhurbaşkanı 40 yaş + yükseköğrenim, görev 5 yıl, en fazla 2 defa (m. 101)
• Anayasa Mahkemesi 15 üye (m. 146) · HSK 13 üye (m. 159)

🧠 Kodlama

600 · 18 · 5 · 40 · 15 · 13 → "600 vekil, 18'inde aday, 5 yılda bir sandık, 40'ında Cumhurbaşkanı, 15 kişilik AYM, 13 kişilik HSK."

Değiştirilemez üçlü — C · N · B: Cumhuriyet → Nitelikler → Bütünlük ve semboller.